Rozmaitości teologiczne

Więź łącząca proboszcza z wiernymi powinna być więzią wspólnoty i diakonii. Winna być więc przeniknięta duchem pasterskiej miłości, by w ten sposób naocznie ukazywać miłość Chrystusa do Kościoła. Realizacja posługi duszpasterskiej w parafii, która nie powinna się sprowadzać tylko do formalnego reprezentowania biskupa diecezjalnego czy ogniwa, jakie łączy wspólnotę parafialną z Kościołem diecezjalnym, wymaga od proboszcza i innych prezbiterów w niej pracujących dbałości i troski o zachowanie pewnych zasad. Są to:
• zasada dobra wspólnego, według której dobro wspólnoty parafialnej jest podporządkowane dobru Kościoła powszechnego i Kościoła diecezjalnego, ale przewyższa dobro różnych grup religijnych parafii;
• zasada jedności, według której proboszcz powinien mieć świadomość, że to głównie on jednoczy powierzoną mu przez biskupa parafię (troska ta musi jednak dopuszczać różnorodność pastoralną i organizacyjną parafii);
• zasada pomocniczości, w myśl której proboszcz nie powinien rezerwować dla siebie zadań i obowiązków, które mogą kompetentnie wykonać inni, lecz powinien udzielać potrzebnych uprawnień i popierać słuszne poczynania wiernych;
• zasada koordynacji, według której powinien on ułatwiać zharmonizowanie wszystkich inicjatyw parafialnych, aby uniknąć ich dublowania, rozproszenia, a nawet nieporozumień w pracy duszpasterskiej.
Duszpasterstwo jest zbawczym dialogiem, stąd pierwszoplanowe zadanie duszpasterza polega na tym, aby być w parafii animatorem wszystkich wiernych, kimś w rodzaju "dyrygenta" współodpowiedzialności duszpasterskiej, i to nie tylko tolerowanej, ale autentycznie dzielonej ze wszystkimi, którzy w duszpasterstwo są i chcą być zaangażowani. s.96-97

[Parafia] Powstała w określonym kontekście historycznym, przejmując zasadniczo misyjną rolę pierwotnej diecezji - podstawowej niegdyś wspólnoty chrześcijan, która gromadziła się wokół własnego biskupa, roztaczającego nad nią szeroko pojętą opiekę i kierującego jej życiem liturgiczno-duchowym. […] Powstała ona pod wpływem specyficznego procesu, który można by nazwać "biologicznym", co oznaczało rodzenie się nowych, mniejszych organizmów kościelnych, sprzyjających procesowi decentralizacji Kościoła, celem skutecznego docierania z Ewangelią, katechezą, sakramentami i opieką duszpasterską do wszystkich środowisk. s.122-123

Obie te wspólnoty, czyli parafia i diecezja, zbudowane są na tych samych fundamentach, które legły u podstaw pierwotnej wspólnoty chrześcijan i tę wspólnotę w dalszym ciągu podtrzymują, a więc na słowie Bożym, na wierze w Chrystusa-Zbawiciela, na sakramentach, na łasce i charyzmatach, na trosce o inkulturację Ewangelii oraz obecność Boga w codziennej świeckiej rzeczywistości. s.123

Choć parafia nie pochodzi z ustanowienia Jezusa, tak jak sam Kościół, to jednak jest rzeczywistością nadprzyrodzoną, bo dzięki niej mistyczny charakter Kościoła staje się dostępny dla wiernych, którzy za jej pośrednictwem odnajdują swoje miejsce w Chrystusowym Kościele. s.124-125

Poprzez parafię i w parafii Kościół urzeczywistnia całe misterium zbawcze Jezusa Chrystusa, bo podobnie jak w całym Kościele, tak i tutaj jest On obecny i ofiaruje się za nas. Parafia zatem to nie tylko wynik postępującego rozrostu Kościoła, ale ciało tworzące wspólnotę kultu i życia sakramentalnego. s.125-126

Prawdziwym przejawem duszpasterskiego miłosierdzia jest również misyjne zatroskanie parafii o wszystkich jej mieszkańców. Duszpasterstwo misyjne w sposób naturalny i nierozerwalny zalicza się do duszpasterstwa zwyczajnego w całym Kościele. s.126-127

A. Żądło: Kościół lokalny. Teologia i duszpasterstwo. Kraków 2001.