Rozmaitości teologiczne

Współczesne ujęcie parafii jest ujęciem teologicznym a nie jurydycznym, pozbawionym wcześniejszych jednostronności. Za ujęciem parafii jako wspólnoty przemawiają tak nauczanie Kościoła współczesnego, jak i prawodawstwo posoborowe reprezentowane przez nowy Kodeks Prawa Kanonicznego. Tę wspólnotową świadomość wyraża także pastoralna praktyka i inicjatywy Kościołów lokalnych, które często zatrzymując tradycyjną parafię, pragną ten organizm pastoralny ubogacić o charyzmatyczne wymiary życia w jedności i miłości braterskiej. s.40-41

Przez bezpośrednie i bliskie sąsiedztwo, członkowie parafii terytorialnej spotykają się na co dzień, dzielą trudy i doświadczenia życiowe. s.41

W rozwoju wspólnotowego charakteru parafii należy szukać szansy rozwoju parafii na dziś i na jutro. Tylko parafia jako wspólnota jest w stanie skutecznie odpowiedzieć na wyzwanie, jakim jest nowa ewangelizacja. s.41

Jak wynika z obserwacji, a także z przeprowadzonych dotąd badań socjologicznych, wielu parafian nie ma jeszcze świadomości, iż parafia jest wspólnotą, dlatego utożsamia ją tylko z instytucją religijną. s.41-42

Parafie polskie mają jeszcze wiele do zrobienia, aby stać się prawdziwymi wspólnotami miłości braterskiej. Zwłaszcza parafie wielkich miast są często tworami anonimowymi, które nie mają naturalnej podstawy do ułatwiania ludziom zwracania się jednych ku drugim, co jest nieodzownym warunkiem budowania parafialnej wspólnoty miłości. Osłabiona więź społeczna mieszkańców miasta, a w jakiejś mierze także wsi "otwartych" nie pozostaje bez reperkusji dla parafii terytorialnej. s.44

Duszpasterstwo parafialne powinno troszczyć się o tworzenie właściwego klimatu służącego pogłębianiu wiedzy religijnej. Należy dowartościować i podnieść na wyższy poziom znaczenie katechumenatu parafialnego. s.46

Nauczanie parafialne musi być otwarte na wszystkich mieszkańców terytorium parafialnego; otwarte nie tylko na wierzących i czynnie uczestniczących w życiu parafialnym, ale także na dystansujących się od życia kościelnego i parafialnego. W parafiach dzisiejszych duszpasterstwo tych, którzy uczestniczą w życiu i wierze Kościoła, musi być uzupełnione duszpasterstwem skierowanym do tych, co pozostają w częściowym dystansie wobec wiary. Trzeba uznać mieszkańców parafii takimi jakimi są. s.46-47

Największą przeszkodą w ukazywaniu wspólnotowego charakteru Mszy świętej w polskich warunkach jest anonimowość członków parafii, zwłaszcza w wielkich miastach. Wiele w tym zakresie można osiągnąć poprzez posługi świeckich w parafii. W tym celu można podejmować działania przed Mszą świętą, w czasie jej trwania i po jej zakończeniu. Cenne jest dla tego typu działań posiadanie przez parafię dużych sal, które stanowiłyby miejsce spotkań religijnych, prowadzących do bliższego poznania się i nawiązania kontaktów pomiędzy parafianami. Wszystkie inicjatywy duszpasterskie będą tylko pomocniczymi środkami do wykorzystania niedzielnej Mszy świętej jako skutecznego czynnika w budowaniu wspólnoty parafialnej. Trzeba dopomóc parafianom w wyrwaniu się z anonimowości, a wówczas wspólnotowy wymiar parafii stanie się bardziej uchwytny i głębiej przeżywany w czasie liturgii. s.48

Trzeba rozwijać socjologiczne podstawy ułatwiające wzajemne stosunki międzyludzkie wiernych. Dużego znaczenia powinno tu nabrać uaktywnienie odpowiednich struktur parafialnych, które byłyby nie tylko ośrodkami dyfuzji Ewangelii w parafii, ale także cennym narzędziem w nawiązywaniu i podtrzymywaniu więzi wspólnotowych między wiernymi. Substruktury te są wprawdzie małymi organizmami pastoralnymi, ale tylko w nich jednostka może odczuwać, że jest członkiem i pozostaje w łączności z innymi członkami wspólnoty. Przynależność do małych grup religijnych angażuje ludzi bardziej niż anonimowa tylko przynależność do wielkiej parafii. Ta ostatnia bez pomocy substruktur pastoralnych nie jest w stanie uaktywnić wszystkich swych członków i wychować ich do odpowiedzialności za współbraci. Parafia nie może być aktywna sama z siebie. Ona żyje i działa we wspólnotach istniejących na jej terytorium. s.50

R. Kamiński: Parafia w Kościele w Polsce: jej zmierzch czy rozwój? „Ateneum Kapłańskie” T. 121: 1993 z. 1(506) s. 39-52.