Rozmaitości teologiczne

[…] Chrystus Pan nie ustanowił ani parafii ani diecezji w dzisiejszym znaczeniu kanonicznym, ale ustanowił niewątpliwie wspólnotę. Zawiązał więź braterskiej miłości nadprzyrodzonej, w której dokonuje się mysterium odkupienia. s.24

Francuzi wynaleźli w ostatnich latach dla małych i najmniejszych wspólnot, wypełniających niekiedy parafię, nową nazwę communaute de base - wspólnota fundamentalna, podstawowa. W języku niemieckim jest mowa o Kerngemeinde. Parafia ma się dzięki małej grupie jądrowej, grupie rozpalonej ciałem nadprzyrodzonym. Z tej wspólnoty centralnej wezmą początek inne, dalsze wspólnoty i komórki. One wypełnią obraz parafii. s.24-25

Małe grupy muszą istnieć, ale nie jako likwidacja parafii, lecz jako pełniejszy stopień jej rozwoju. s.27

Parafie większe, szczególnie w okolicach przemysłowych i miejskich, wymagają tzw. substruktur w postaci wspólnot cząstkowych, dzielnicowych oraz w postaci duszpasterstwa personalnego, funkcjonalnego, specjalistycznego. s.29

B. Kominek: Parafia jako forma urzeczywistniania Kościoła. W: Dei Virtus. Kardynałowi Bolesławowi Kominkowi w hołdzie. Red. J. Krucina. Wrocław 1974 s. 23-30.