Adam Ludwik Szafrański: Eklezjalny charakter małych grup religijnych
Przez małe grupy religijne, zwane również nieformalnymi lub podstawowymi (Basicgemeinden), rozumie się zespoły samoczynnie powstające we współczesnym Kościele w celu pogłębienia pobożności, szczególnie znajomości Pisma św. oraz prowadzenia różnego rodzaju akcji apostolskich. Są one bardziej lub mniej wintegrowane w życie parafii i diecezji i utrzymują pewne kontakty z przedstawicielami hierarchii kościelnej. Powstawanie oddolne, wynikające z potrzeb ludzi świeckich, oraz samodzielność w planowaniu działalności stanowią główne ich cechy charakterystyczne. Ich powstanie datuje się w Kościele katolickim na lata posoborowe; apogeum w liczebności i różnorakości przypada na lata siedemdziesiąte naszego wieku. s. 79.
We wspólnocie dokonuje się reorientacja życia, myślenia i działania w relacji do Boga i do ludzi oraz do świata. Wydarzenie paschalne przyniosło rozszerzenie i pogłębienie "doświadczenia Jezusa", czyli spotkania i zespolenia z Chrystusem. Przyniósł On bowiem nową egzystencję tym wszystkim, którzy chcą związać swe życie ze zmartwychwstaniem. Stąd sprawa Jezusa jest zasadniczym elementem w Kościele, ważniejszym od Kościoła jako instytucji zbawczej, umożliwiającej spotkanie z Jezusem przez wiarę i chrzest. Jezus jest więc pierwszym i ostatecznym kryterium odniesienia się do Kościoła i do ludzi, którzy są w jakiejś mierze znakiem obecności i odniesienia do samego Jezusa (zob. Mt 25). Ewangelia stale przepowiadana i przyjmowana ma na celu tworzenie Kościoła przez uwierzenie w Jezusa i przylgnięcie do Niego (zob. KO 5), jako społeczności czy raczej wspólnoty ludzi dobrowolnie wybierających określony światopogląd, nową hierarchię wartości, nowy, różny od oferowanego przez świat program życia międzyludzkiego, realizujący przykazanie miłości, przebaczenia, solidarności, poświęcenia. s. 81
Kościół jawi się w historii jako wspólnota o wymiarze wertykalnym i horyzontalnym. Pierwszy stanowi wspólnota z Bogiem w wierze, nadziei i miłości, drugim jest wspólnota między ludźmi: "Spodobało się Bogu - poucza Sobór Watykański II - powołać ludzi do uczestnictwa w swym życiu, nie pojedynczo tylko, z wykluczeniem wszelkiej wzajemnej więzi, lecz do utworzenia z nich ludu, w którym rozproszone Jego dzieci zgromadziły się w jedno" (DM 2). Obydwa wymiary stanowią dwie strony tej samej rzeczywistości. Wspólnota z Bogiem powoduje istnienie wspólnoty międzyludzkiej. s. 83
Środowiskiem życia i aktywności grup jest parafia, której struktura prawna staje się coraz bardziej wspólnotowa, tzn. parafia staje się zespołem wspólnot formalnych, takich jak: małżeństwa, rodziny, zgromadzenia zakonne, prezbiterium parafialne księży (szczególnie w większych parafiach) oraz grup nieformalnych, podstawowych dla życia Kościoła jako społeczności złączonych wiarą, a przede wszystkim miłością braterską. Parafia zapewnia małym grupom przekaz autentycznej nauki Kościoła stale ubogacanej przez doświadczenie i charyzmaty każdego nowego pokolenia wierzących i świętych, którzy żyją i uświęcają się na terenie parafii. W parafii jest sprawowana Eucharystia, będąca centrum życia chrześcijańskiego i budująca Kościół jako wspólnotę wspólnot ludzi wierzących w Chrystusa i wzajemnie się miłujących, albowiem jednym ze skutków komunii świętej jest wzrost miłości bliźniego, będącej źródłem apostolstwa. Również w parafii są udzielane sakramenty święte, które w szczególny sposób budują Kościół. s. 90
Parafia jako wspólnota wspólnot, czyli wspólnota małych grup, wymaga od proboszcza i prezbiterium parafialnego przemiany świadomości, która nie pomniejsza tego wszystkiego, co zwykle czyniło się w parafiach, określonych jako instytucje "lokalnie zorganizowane pod przewodnictwem duszpasterza, zastępującego biskupa. One bowiem w pewien sposób przedstawiają widzialny Kościół ustanowiony po całej ziemi" (KL 42). W każdej parafii jako wspólnocie wspólnot konieczny jest zespół animatorów, diakonów, asystentów parafialnych, którzy przenosiliby do wiernych plany i decyzje ośrodka koordynującego, a także inspirowaliby konkretne sposoby ich realizacji. Wiele można skorzystać z osiągnięć współczesnej nauki o zarządzaniu i kierowaniu zespołami ludzi. Określone bowiem i sprawdzone zasady mogą mieć pełne zastosowanie w życiu i pracy Kościoła. s. 91
A. L. Szafrański: Eklezjalny charakter małych grup religijnych. "Roczniki Teologiczno-Kanoniczne" R. 32: 1985 z. 6 s. 79-92.
