Rozmaitości teologiczne

Posoborowa Parafialna Rada Duszpasterska (w skrócie: PRD) jest szczególną formą dzielenia przez ludzi świeckich odpowiedzialności z ich duszpasterzami za parafię i poziom życia religijnego. Jest ona instytucją doradczą proboszcza i powinna być rzeczywistą reprezentacją wspólnoty parafialnej. Jest ona powołana do pobudzania i rozwijania inicjatywy apostolskiej parafii, koordynowania poczynań apostolskich, wspomagania duchowieństwa w pracy duszpasterskiej, wyrażania opinii o sprawach parafii oraz wysuwaniu propozycji dotyczących udoskonalenia pracy parafialnej. Posoborowa PRD jest instytucją nową w Kościele: nową dla wiernych, którzy od wieków za podmiot działalności uważali wyłącznie hierarchię kościelną, oraz nową dla hierarchii, gdyż w przeszłości Rady Parafialne miały zadania ograniczone do zarządu majątkiem kościelnym. Nowa instytucja parafialna wymaga też nowej świadomości i nowego podejścia do niej. Niebezpieczeństwo kryje się w zastosowaniu starej mentalności do nowego organizmu pastoralnego. s. 92

Prezbiterzy parafialni niejednokrotnie nie mogą dotrzeć do wszystkich osób czy grup społecznych w parafii. Można do nich dotrzeć przez ludzi świeckich, członków dobrze funkcjonującej PRD. Są też dziedziny życia, do których księża nie mają dostępu, a które muszą być objęte oddziaływaniem duszpasterskim. Członkowie PRD mogą być zaczynem ewangelicznym w swoich środowiskach, wskazując innym na chrześcijańskie podejście do wielu dziedzin życia. Dobrze funkcjonująca PRD może wywierać pozytywny wpływ na umacnianie dobrych obyczajów, uświadomienie religijne wiernych, upowszechnianie religijnej motywacji dla podejmowania działań. PRD jest terenem przełamywania mostów uprzedzeń duchowych i świeckich w imię dobra Bożej sprawy. Jest to, jak się wydaje, szczególnie ważne w polskiej rzeczywistości. Wytworzył się bowiem styl polskiego duszpasterza paternalisty, gotowego brać na siebie odpowiedzialność pastoralną, ale niezdolnego do współpracy w tej dziedzinie ze świeckimi. Z drugiej strony stoją masy wiernych złączonych emocjonalnie z Kościołem, popierających go i ofiarnych pod względem świadczeń materialnych, ale uważających się za niekompetentnych w dziedzinie apostolstwa. W rozładowaniu tego problemu duże usługi może oddać PRD. s. 95

Wierni w parafii borykają się z wieloma sprawami trudnymi i skomplikowanymi. Trudno jest w nich rozeznać się duszpasterzowi, a przecież nie możne on znać problemów swoich parafian, ani przymykać na nie oczu. Rola PRD w parafii będzie między innymi polegała na otwieraniu oczu na szereg spraw życia parafian. Jest to rola pośrednia, ale jak się wydaje, rola nieodzowna i bardzo ważna w duszpasterstwie parafialnym. W ten sposób PRD może pomóc prezbiterowi parafialnemu, aby był przewodnikiem dla ludzi, ale i z ludźmi. działalność PRD może przyczynić się do szerszego otwarcia wspólnot parafialnych dla tych, którzy chcą żyć pełnią chrześcijaństwa. s. 95

Działalność PRD napotyka na wiele trudności i to ze względu na nie wypracowany jeszcze model działania tej instytucji we wspólnocie parafialnej, jak również ze względu na pewne przyzwyczajenia z przeszłości i brak zaufania do wszelkich innowacji. Według przedsoborowego modelu duszpasterstwa, kapłani byli przyzwyczajeni do działania autorytatywnego i samodzielnego, jako jedyny podmiot działalności parafialnej. Stąd wielu duszpasterzy musiało przezwyciężać obawy przed współpracą i współodpowiedzialnością świeckich za działalność duszpasterską. Ta nowa inicjatywa dla niektórych wydawała się na początku spiskiem przeciw proboszczowi. Wydawało się im, że członkowie PRD przejmą kompetencje i uprawnienia duszpasterzy płynące z sakramentu kapłaństwa. Dlatego rodziła się u nich dążność do ograniczenia PRD wyłącznie do czynności doradczych w sprawach gospodarczo-ekonomicznych parafii. s. 96

Nie mniejsze trudności występowały ze strony wiernych. Ludzie świeccy wychowani od wieków w postawie biernej czują prawie instynktownie niechęć do form działania, które nie akceptowały ich całej aktywności pastoralnej. Obawiają się oni, aby nie zostać jeszcze raz "urzeczowionymi" za pomocą struktur czy instytucji. Niechętnie odnoszą się do roli akceptujących tylko to, co ustanowione zostało z góry. Mogą oni także odczuwać, że ich trudności nie są w pełni rozumiane i dostrzegają różnicę między nimi a duchownymi w sposobie stawiania czoła problemom duszpasterskim. W takim kontekście mogą występować przypadki nieufnego przyjmowania zaproszenia do udziału w PRD. Duszpasterstwo parafialne powinno temu przeciwdziałać. Trudności, zwłaszcza w początkowym okresie istnienia PRD, mogą pochodzić stąd, że w niektórych parafiach niewiele jest osób przygotowanych do roli członka PRD. Do PRD nie mogą przecież wchodzić osoby nie przygotowane do kolegialnego współdziałania w jedności z proboszczem, obojętni religijnie lub poróżnieni z Kościołem, pretensjonalni, o niskim stanie kultury osobistej, o słabym poczuciu przynależności do Kościoła i parafii, patrzący na PRD zupełnie po świecku i chcący reformować parafię według kryteriów instytucji świeckich. s. 96-97

Działalność PRD powinna prowadzić do przekształcania parafii w świadomą wspólnotę religijną, która bierze na siebie troskę i odpowiedzialność za pracę duszpasterską, za szukanie rozwiązań dla powstających problemów parafialnych. PRD powinna być miejscem czynnego udziału wszystkich w życiu parafii i Kościoła. Powinna też być organem reprezentującym wszystkich parafian, dającym możliwość spotkania, dialogu i uczestnictwa. Jest ona również organem studyjnym, który prowadzi refleksję nad problemami szczegółowymi parafii, nad tym, co określamy sytuacją społeczno-religijną parafii. Śledzić ona powinna wszystko, co ma związek z pracą duszpasterską, wyciągać z tego praktyczne wnioski oraz opracowywać konkretne projekty pastoralne uwzględniające dyrektywy diecezjalne. PRD ponadto powinna koordynować inicjatywy parafialne, wysuwać propozycje w sprawie udoskonalenia metod duszpasterskich i przez swoją działalność przyczyniać się do sprawniejszego wykonania planu duszpasterskiego. s. 100

R. Kamiński: Rola parafialnych rad duszpasterskich w życiu wspólnot parafialnych i diecezji. "Roczniki Teologiczne" R. 40: 1993 z. 6 s. 91-101.