Rozmaitości teologiczne

Duszpasterstwo nazywane jest niekiedy wspólnotowym ze względu na to, że w przygotowanie jego ogólnego programu włączani są możliwie wszyscy odpowiedzialni za poszczególne sektory duszpasterskie, albo ze względu na fakt, iż ten generalny program wytycza jakby ogólny cel, któremu się następnie podporządkowuje wszystko, co z duszpasterskim działaniem się wiąże. s.6

O zaistnieniu duszpasterstwa o charakterze wspólnotowym można więc mówić wtedy, gdy wszyscy w nie zaangażowani, co dotyczy również wszystkich form duszpasterskiego oddziaływania, nastawiają się na służenie wzrostowi Ciała Chrystusowego i oddają się całkowicie tej misji, jaką cały Kościół ma pełnić w świecie. s. 7

Na początku wydawało się nam, że wystarczy powołać do istnienia podstawowe wspólnoty kościelne albo w ogóle małe wspólnoty. Po pewnym czasie zrozumieliśmy jednak, że klucz do dobrego programu duszpasterskiego leży gdzie indziej, że jest nim mianowicie cały lud Boży, a nie tylko jakaś mała jego część. s.8

Dlatego też proponowany przez nas projekt nie jest tylko czystą teorią - "planem duszpasterskiego działania", lecz "planem wewnętrznej odnowy Kościoła", który świadomie przeżywa i wciela w życie swój wspólnotowy wymiar. Projekt ten jest "planem ewangelizacji", obejmującym wszystkich członków Kościoła, jego struktury i wszystkie przedsięwzięcia realizowane w perspektywie powołania do wspólnoty. s.9

Podstawową intencją projektu jest stworzenie takiego punktu odniesienia w duszpasterstwie, który by się przyczynił do scalenia w jedną organiczną i dynamiczną całość wszystkich ciekawych i dobrych inicjatyw duszpasterskich, obecnych w całym Kościele powszechnym i w poszczególnych Kościołach lokalnych. Dlatego właśnie nosi on nazwę projektu duszpasterstwa wspólnotowego i pozostaje otwarty na wszystkich, a więc zarówno ochrzczonych, jak też na każdego, kto mieszka na terenie danej diecezji i charakteryzuje się dobrą wolą, choć praktycznie wciąż jeszcze jest poza Kościołem. s.11-12

Jednym z najbardziej nowatorskich rozwiązań projektu jest propozycja przeprowadzenia wszystkich chrześcijan przez drogę katechumenatu, zawartą w "Obrzędach chrześcijańskiego wtajemniczenia dorosłych". Obrzędy te biorą pod uwagę przede wszystkim osoby, które do Kościoła katolickiego pragną dopiero przystąpić. Proponowane są one jednak również tym spośród wiernych, którzy już do Kościoła przez chrzest przynależą, ale czują głód wewnętrznej przemiany. Ta podwójna możliwość zastosowania rytu chrześcijańskiego wtajemniczenia dorosłych przyjęta została przez nas z radością i nadzieją oraz stanęła u podstaw projektu, który właśnie proponujemy. s.13

[…] jednym z nich [argumentów] jest fakt, że zdecydowana większość ochrzczonych nie przeżyła nigdy w życiu prawdziwego wtajemniczenia chrześcijańskiego - ani przed chrztem, ani tez nigdy później. s.14

Nie proponujemy więc ani gotowego, ani uniwersalnego planu, ale jakby "plan wstępny" czy "przed-plan", a więc potrzebny do obróbki materiał, służący pomocą przy tworzeniu swojego własnego planu w Kościele lokalnym. Proponujemy elementy stanowiące bazę doktrynalną, duszpastersko-duchową oraz metodologiczną, czyli grunt, na którym każda diecezja - diagnozując i analizując własną sytuację - może dopiero opracować plan indywidualny, przystający do specyficznych warunków i potrzeb własnych wiernych. s.15-16

Nasz pomysł domagał się spełnienia jednego istotnego warunku, a mianowicie niezachwianej wytrwałości we wcielaniu tej propozycji w życie, przynajmniej przez okres dziesięciu lat, bez oczekiwania na wczesne efekty. Już bowiem wtedy mieliśmy pewność, że nastawienie na natychmiastowe owoce i wyniki bezpośrednie jest nieporozumieniem, a podejmowanie inicjatyw na krótką metę - stratą cennego czasu i duchowych energii. s.17

[…] należy rozpocząć działanie od utworzenia tak zwanych "struktur komunikacji i uczestnictwa", koniecznych do ożywienia ¦ całej tkanki społecznej danej wspólnoty chrześcijan […]. Strukturami tymi są: parafialny zespół animacji duszpasterskiej, […] rejony parafialne, […] rejonowe zespoły koordynacji, […] sieć posłańców, […] list do parafian, […] zgromadzenia duszpasterskie w rejonach, […]. Taka sieć komunikacji pomiędzy parafianami i nierozerwalnie z nią związane systematyczne włączanie wszystkich w czynny udział w życiu parafialnym oraz mobilizowanie do dialogu ułatwiają każdemu z wiernych stanie się w parafii "kimś aktywnym", jak również umożliwiają tworzenie Kościoła, który jest im bliski, wychodzi do nich szerokim frontem i prowadzi z nimi dialog. s.25-27

[…] przekonaliśmy się, że palącą potrzebą jest urzeczywistnienie w życiu drogi katechumenalnej, jaką proponują "Obrzędy chrześcijańskiego wtajemniczenia dorosłych". Droga ta nadaje się do realizacji zarówno wśród chrześcijan, zwłaszcza zaś oddalonych od Kościoła i zagubionych, jak i wśród niewierzących, którzy kierują się w życiu dobrą wolą. Droga ta przebiega w trzech etapach:
• pierwszy, "kerygmatyczny", koncentruje się na tak zwanym pierwszym przepowiadaniu słowa Bożego;
• drugi, "prekatechumenalny", koncentruje się na przepowiadaniu Chrystusa i otwarciu się na Niego;
• trzeci, "katechumenalny", prowadzi w stronę uświadomienia sobie i przeżycia tajemnicy Kościoła jako wspólnoty sakramentalnej i służebnej. s.27

Proponowana przez nas droga ewangelizacji bazuje więc na obchodach i celebracjach liturgicznych Kościoła, które z jednej strony podtrzymują przy życiu i pogłębiają tradycje, z jakimi wierni danego rejonu się identyfikują, z drugiej zaś są przejawem wiary, która domaga się niejednokrotnie wewnętrznej przemiany, oczyszczenia i pogłębienia oraz tego, żeby dorastać do identyfikowania się z nią w codziennym życiu, tak aby postawa miłości do Boga i bliźniego utrwalała się. s.32

Zjawisko różnorodności cech i darów jest dla Kościoła rzeczą jak najbardziej naturalną i świadczy o jego bogactwie. Dlatego nawet najmniejszych grup nie wolno usuwać poza nawias kościelnego życia. Powinny być w nim obecne i zaangażowane. s.33

W chwili według nas odpowiedniej proponujemy podjęcie inicjatyw ułatwiających towarzyszenie rodzinom w różnych sytuacjach, w jakich żyją. Jednym z przykładów są regularne spotkania, mające na celu towarzyszenie rodzinom w ich życiowej drodze. s.35

Dla tym owocniejszej realizacji programu formacyjnego dzieli się młodzież na grupy, uwzględniając przy tym osobiste zainteresowania, a także wiek (generalnie od 12 do 25-30 roku życia). Formacja przewiduje następujące po sobie sukcesywnie etapy i zmierza przede wszystkim do wsparcia młodzieży w osobistym wyborze Chrystusa i w dobrym odczytaniu jej życiowych powołań. s.37

Wszystkie dokumenty kościelne podkreślają z naciskiem, iż pierwszym i podstawowym zadaniem ewangelizacyjnym Kościoła jest świadectwo żywej wiary. s.37-38

Ważną sprawą pozostaje bowiem wspieranie wszystkich, aby mogli poświadczać swą wiarę w środowisku swego codziennego życia. s.38

Idea podstawowych wspólnot kościelnych narodziła się faktycznie w Brazylii, na bazie programu opracowanego przez Ruch dla Lepszego Świata. Ale był to zaledwie pewien wycinek o wiele szerszej wizji, jaką wypracowała grupa promocyjna tego ruchu, aby wesprzeć Kościół w rozwiązaniu problemu organizacji duszpasterstwa w parafiach obszarowo rozległych i nie posiadających własnych duszpasterzy. Miało to na celu jego odnowę i przywrócenie do życia parafii ostygłych. s.40

Wspólnoty takie bowiem powstają dopiero po pewnym czasie wspólnego przemierzania drogi ewangelicznego wzrostu, a przynajmniej po pewnym czasie szczerego proponowania takiej drogi wszystkim. Powstają one jako finał pierwszego etapu w dość długim procesie transformacji całego duszpasterstwa, etapu stawiającego sobie za cel uwrażliwianie wszystkich na potrzebę realizacji takiego procesu i na możliwość zaangażowania wszystkich w życie Kościoła. s.42

Projekt sam z siebie domaga się dużej determinacji i cierpliwości przy stopniowym wprowadzaniu go w czyn. W niektórych przypadkach nieodzowna jest wytrwałość do potęgi, ponieważ posuwa się to bardzo wolno i staje się nawet zniechęcające. Mimo to realizacja projektu w praktyce jest możliwa. Pan Bóg nie szczędzi nam
pocieszających tego dowodów. s.50-51

Na poziomie parafialnym projekt realizuje ponad pięćset wspólnot, rozsianych po różnych krajach świata. s.61

J. B. Cappellaro: Ewangelizować: zadanie dla wszystkich czy doświadczenie niektórych? 33 pytania i odpowiedzi na temat projektu-propozycji dla duszpasterstwa diecezjalnego. Kielce 2000.