Rozmaitości teologiczne

Sondaż przeprowadzany niedawno wśród katolików francuskich ujawnił szereg symptomatycznych faktów:
- 95% Francuzów chce mieć kościoły, choć do nich nie uczęszcza,
- 88% prosi o chrzest dla swoich dzieci, ale ponad połowa nie zna Jezusa Chrystusa,
- dwie trzecie nie wierzy w swoje zmartwychwstanie. s. 114

Przez małe grupy religijne, zwane również nieformalnymi lub podstawowymi (Basicgemeinden), rozumie się zespoły samoczynnie powstające we współczesnym Kościele w celu pogłębienia pobożności, szczególnie znajomości Pisma św. oraz prowadzenia różnego rodzaju akcji apostolskich. Są one bardziej lub mniej wintegrowane w życie parafii i diecezji i utrzymują pewne kontakty z przedstawicielami hierarchii kościelnej. Powstawanie oddolne, wynikające z potrzeb ludzi świeckich, oraz samodzielność w planowaniu działalności stanowią główne ich cechy charakterystyczne. Ich powstanie datuje się w Kościele katolickim na lata posoborowe; apogeum w liczebności i różnorakości przypada na lata siedemdziesiąte naszego wieku. s. 79.

Zmiana, która powoli dojrzewa w teologicznych poszukiwaniach oraz w licznie rodzących się "wspólnotach życia chrześcijańskiego" ukształtowanych w duchu eklezjologii "communio", bardzo powoli dociera do parafii. Jednym z głównych miejsc, w których następuje zahamowanie tego procesu, zdaje się być sposób ukształtowania rekolekcji dla wszystkich grup odpowiedzialnych za kształt życia Kościoła w Polsce. Dzisiejsze rekolekcje dla biskupów, kapłanów, sióstr zakonnych, alumnów seminarium, studentów katolickich uczelni, to "czysta postać" tradycyjnych rekolekcji, opartych o eklezjologię Kościoła nauczającego i nauczanego. Wyjątki od tej reguły są tak nieliczne, że są prawie niezauważalne. Do tego, tak ważnego odcinka życia Kościoła, eklezjologia "communio" dotarła tylko w teorii. Praktyka nawet nie drgnęła. Wprost przeciwnie. Tam, gdzie pojawił się w małym wymiarze inny podział odpowiedzialności podczas rekolekcji dla wspomnianych grup chrześcijan, następuje powrót do sytuacji "jeden prowadzący, wszyscy uczestnicy". Fakt ten zostaje tutaj wspomniany z tego względu, że ma on istotny wpływ na proces odnowy parafii i na zrozumienie, czym są dzisiejsze ruchy odnowy życia religijnego, wyrosłe z eklezjologii Communio. Ktoś, kto w swojej osobistej drodze życia wiary doświadczył tylko jednej formy przeżywania rekolekcji i tylko jednej drogi wtajemniczenia w życie wiary, będzie miał zapewne kłopoty z organicznym włączeniem rodzącej się "nowości" w całokształt życia parafii. Przyjmie obecność ruchów na poziomie akcji duszpasterskiej, a tym samym pozbawi ich głównej siły działania. Osłabiony ruch nie spełni oczekiwań. Nie będzie więc problemu, aby go ocenić negatywnie i zgodnie z oceną umiejscowić na marginesie życia wspólnoty. s. 23-24

Tradycyjna parafia, kształtowana przez stulecia, przeżyła już swój wiek i nie wystarcza na dziś i na przyszłość. Jej koncepcja, uformowana w epoce feudalizmu, z formami organizacyjnymi i zewnętrznymi, akceptowanymi w przeszłości, obecnie nie wystarcza. Jest słaba wobec parcia nowych zjawisk i innej mentalności. Zachowując więc trwałe w niej elementy, trzeba obecnie wprowadzić wiele nowych i zasadniczych. Wymaga tego prawo dostosowywania do procesów życia i dziejów. s. 3

Więź łącząca proboszcza z wiernymi powinna być więzią wspólnoty i diakonii. Winna być więc przeniknięta duchem pasterskiej miłości, by w ten sposób naocznie ukazywać miłość Chrystusa do Kościoła. Realizacja posługi duszpasterskiej w parafii, która nie powinna się sprowadzać tylko do formalnego reprezentowania biskupa diecezjalnego czy ogniwa, jakie łączy wspólnotę parafialną z Kościołem diecezjalnym, wymaga od proboszcza i innych prezbiterów w niej pracujących dbałości i troski o zachowanie pewnych zasad. Są to:
• zasada dobra wspólnego, według której dobro wspólnoty parafialnej jest podporządkowane dobru Kościoła powszechnego i Kościoła diecezjalnego, ale przewyższa dobro różnych grup religijnych parafii;