Rozmaitości teologiczne

Komentując to sformułowanie, A. M. Greeley [Symbolizm religijny, liturgia i wspólnota, Conc. R.1971 nr 1-10 s.116] trafnie chyba zauważa, że: 1° Prawdziwa wspólnota może istnieć nie tylko w małych ugrupowaniach ludzkich; większe jednak ugrupowanie stanie się na ogół wspólnotą jedynie pod warunkiem, że będzie się składało z szeregu mniejszych ugrupowań, w których istnieje już jakaś zażyłość. 2° Zażyłość wspólnotowa z kolei wymaga, do swoistego ujawnienia się i podtrzymania, pewnych znaków, symboli, swoistego rytuału. Jeżeli więc zachodzą jakieś choćby nawet słabe więzi zażyłości między ludźmi, "liturgia te więzy wzmocni i sama nabierze wówczas bardziej pełnego znaczenia" [tamże]. Można dlatego mówić o ścisłych powiązaniach zachodzących między liturgią a wspólnotą, "mimo że liturgia może oddziaływać tylko wtedy, kiedy istnieją początkowo chociaż ślady wspólnoty" [tamże]. 3° Wspólnota nie może być celem sama w sobie. Ludzie jednoczą się ze sobą, tworząc wspólnotę, w jakimś określonym celu. Gdyby było inaczej, a więc gdyby szukali wspólnoty tylko dla niej samej, ugrupowanie dane szybko się rozpadnie. 4° Zażyłość wspólnotowa nie jest łatwa do osiągnięcia i utrzymania. Wymaga coraz to nowych wysiłków podejmowanych w celu jej potrzymania. s.395

Człowiek współczesny jest szczególnie uwrażliwiony na wspólnotę: pragnie jej, pożąda, dąży do niej, szuka oparcia w innych. Rodzą się zatem liczne ugrupowania, związki, kółka, samorzutnie powstające zespoły i wspólnoty. Liturgia właściwie pojęta i należycie sprawowana ma wszelkie dane po temu, ażeby wyjść naprzeciw tych podstawowych
dążeń człowieka. Może się stać w rękach doświadczonego duszpasterza nadzwyczaj cennym i bardzo skutecznym instrumentem do formowania prawdziwej wspólnoty parafialnej. Jeżeli tylko duszpasterz wyzyska te bogate możliwości, jakie kryją się w samej naturze właściwie pojętej liturgii, wszystkie zgromadzenia liturgiczne, którym będzie przewodniczył, chociażby nawet były bardzo nikłe liczbowo i mało okazałe zewnętrznie, staną się nie tylko manifestacją, widomym znakiem prawdziwej obecności wielkiego Kościoła powszechnego, ale także twórczym jego budowaniem w świecie i dla świata. s.398

L. Balter: Rola liturgii w życiu wspólnoty parafialnej. W: W służbie Ludowi Bożemu. Red. B. Bejze. Poznań, Warszawa 1983 s. 386-398.