Rozmaitości teologiczne

Tylko dostatecznie zwarta terytorialnie parafia, tworząca żywą grupę społeczną, umożliwia szybką identyfikację jednostki z grupą - uczestnictwo w grupie jest wówczas ułatwione przez stosunki międzyosobowe. Przynależność religijna będzie miała charakter odniesienia bezpośredniego i lokalnego. Jeśli natomiast parafia jest rozległa i anonimowa, uczestnictwo indywidualne staje się praktycznie niemożliwe dla bardzo dużej części parafian. Wierni będą mieli z punktu widzenia psychologicznego tendencję by nie łączyć swojej przynależności bezpośrednio z danym kontekstem społecznym, pozostają jedynie pewne więzy "uniwersalne". Należy się do Kościoła, ale coraz mniej ma się świadomość przynależności do danego lokalnego kościoła, do określonej bezpośrednio wspólnoty, co prowadzi z czasem do bardziej "uniwersalnego" poczucia przynależności. s.147

H. Carrier: Religia grup odniesienia w integracji postaw religijnych. W: Socjologia religii. Red. F. Adamski. Kraków 1984 s. 139-152.