Jan Charytański: Parafia wspólnotą przekazu wiary i życia chrześcijańskiego
W rzeczywistości można dziś dostrzec tendencję odrzucającą parafię jako ośrodek działalności Kościoła. s.209
Wyrośliśmy wszyscy na bellarminowskiej definicji Kościoła. Ukazywał się on jako piramida, na której szczycie widnieje papież a u spodu "wierny lud". W oparciu o powyższą definicję Kościoła i jego obraz parafię ujmowano jako jednostkę administracji kościelnej, kierowania ludem. Toteż cele i zadania parafii pokrywały się z realizacją odgórnych wskazań. s.211
Stopień ich [parafian] identyfikacji z Kościołem mógł być dosyć duży przede wszystkim dzięki ścisłemu związkowi społeczności religijnej ze społecznością danego terytorium. Konsekwentnie proboszcz odgrywał rolę nie tylko religijną. Więzy między członkami społeczności religijnej wyrastały ze wzajemnych powiązań sąsiedztwa i współpracy. Urbanizacja życia, a przede wszystkim pluralizm światopoglądowy stawiają od znakiem zapytania powyższy model. s.211
[Parafia - jako cząstka Ciała Mistycznego] Konsekwentnie parafia z jednostki administracyjnej przekształca się w swego rodzaju podmiot działania. Parafię określa się jako społeczność związaną z określonym terenem, zgromadzoną przez słowo i sakramenty, kierowaną przez posługę urzędu ku uwielbieniu Boga i służbie ludziom. (…) społeczność ta urzeczywistnia się i działa w czterech zasadniczych zakresach: posługa słowa, liturgia, braterstwo i służba potrzebującym. s.212
Ośrodkiem i organizatorem owego działania jest proboszcz. Część parafian uzyskuje pewien udział w działaniu poprzez zaangażowanie w określonych sektorach życia parafii. (…) Niemniej ogromna większość pozostaje nadal na pozycji odbiorców. s.213
We "wspólnocie" istotnym elementem jest wewnętrzne, międzyosobowe powiązanie wszystkich jej członków, wzajemna wymiana doświadczeń i świadectwa, wspólnotowa refleksja nad problemami i zadaniami całości, wspólne podejmowanie odpowiedzialności i decyzji. s.213
Można więc powiedzieć, że w rzeczywistości określenie wspólnota nie pokrywa się z określeniem parafia. Wspólnota jest raczej drogą odkrywania misterium Kościoła, a zarazem środowiskiem kształtowania się identyczności chrześcijanina i jego dojrzałej wiary. Uznaje się więc obecnie konieczność odniesienia terytorialnego jak i instytucjonalnego, z równoczesnym uwzględnieniem postulatu kształtowania prawdziwych wspólnot "na miarę człowieka", by parafia mogła stać się "wspólnotą wspólnot". s.215
Mała grupa o charakterze wspólnoty jest dziś właściwym środowiskiem kształtującym światopogląd, wzajemnej wymiany przekonań i doświadczeń. Ogromną rolę w tym procesie odgrywa motywacja wtórna, a mianowicie wzajemne sympatie, klimat bliskości i zaufania, możliwość identyfikacji z taką grupą. s.216
Jan Charytański: Parafia wspólnotą przekazu wiary i życia chrześcijańskiego. W: Ewangelizacja. Red. J. Krucina. Wrocław 1980 s. 209-225.
