Rozmaitości teologiczne

W parafii Kościół jako wspólnota staje się widzialnym znakiem. Z tego można wnioskować, że parafie powinny być, a jeśli nie są, to powinny stawać się wspólnotami, bo wtedy tylko realizują istotę swego powołania. s.203

Coraz więcej katolików, co należy przypisać działaniu Ducha Św., odczuwa potrzebę spotykania się nie tylko w anonimowej masie ludzi uczęszczających do kościoła, ale także w prawdziwych wspólnotach religijnych. Chodzi tutaj o wspólnoty wiary i wymiany myśli, wspólnoty kultu i modlitwy, ale także miłości braterskiej, przyjaźni i pomocy wzajemnej. Wspólnota taka nie może powstać bez bliskich i częstych kontaktów tworzących ją ludzi. s.203

Wspólnota posiada swoje właściwości, prawa i fazy rozwoju. Posiada ona swoje formy wcielania się jako wspólnota ogólnoświatowa, diecezjalna, parafialna, lokalna czy osobowa. W budowaniu się tych wspólnot dokonuje się urzeczywistnianie się Kościoła. W tym znaczeniu wspólnota jest zasadą życia i działania Kościoła, a budowanie wspólnot jest podstawowym zadaniem duszpasterskim. s.205

Nauczanie Kościoła w Polsce podkreśla, że "parafia jest szkołą życia Ewangelią", jednoczącą ludzi w jednej prawdzie i wierze. Przekazana wiernym prawda powinna służyć poszerzeniu granic miłości i układaniu współżycia społecznego w miłości. Do tego potrzebny jest człowiekowi krąg osób złączonych więzią wspólnej wiary, aby przez kontakty ze wspólnotą wierzących dokonywała się wymiana myśli i pomoc w kształtowaniu świadomości i postawy chrześcijańskiej. s.207

Wyraźnie stwierdza się, że zarówno Kościół Chrystusowy jak i każda parafia jest wspólnotą miłości; szkołą miłości Boga i ludzi, zjednoczeniem wszystkich w miłości braterskiej; rodziną, w której uczymy się widzieć w każdym człowieku brata zasługującego na miłość i pomoc. s.210

Skutkiem procesu wyobcowywania się wiernych z parafii, zwłaszcza miejskiej, jest nie tylko utrata więzi z parafią, ale także zanik poczucia wspólnej wiary. Ludzie stykający się ze zróżnicowaniem światopoglądowym, z różnorodnością wierzeń i niewiary oraz swobody moralnej, nie przygotowani do tego duchowo i psychicznie, łatwo obojętnieją religijnie. s.211

Przedmiotem zainteresowania współczesnych pastoralistów nie jest już wielkość parafii, ale istnienie w niej małych wspólnot religijnych. Nie ma dzisiaj bezpośredniej drogi przekształcania wielkiej, niejednokrotnie anonimowej masy parafian, w prawdziwą wspólnotę religijną. Nie rozwiąże się tej kwestii nakazem odgórnym proboszcza. Zmiana parafii w autentyczną wspólnotę może dokonać się przez tworzenie w niej małych wspólnot religijnych. Wspólnota parafialna powinna być organizmem złożonym z "żywych komórek", którymi są małe wspólnoty. W tym znaczeniu parafia, podobnie jak cały Kościół, jest wspólnotą wspólnot istniejących na jej terytorium. Małe wspólnoty w parafii są etapami pośrednimi w budowaniu więzi wspólnotowej w parafialnej wspólnocie wspólnot. Rozwój takich wspólnot, ich świadectwo i zaangażowanie apostolskie prowadzi do odnowy parafii w swoim charakterze wspólnotowym. Dzięki aktywnemu oddziaływaniu większych czy mniejszych wspólnot na całość parafii będzie budować się wspólnota parafialna. Im więcej małych wspólnot w parafii, tym żywsza może być więź wspólnotowa parafia. Członkowie małych wspólnot znają się wzajemnie. Ich spotkania i kontakty wzmacniają interakcje prowadzące do pełniejszej przynależności do parafii. Przez małe wspólnoty wierni mogą wejść w osobisty kontakt między sobą oraz ze swoją parafią. s.211

Każda z tych wspólnot powinna czuć się związana z parafią i współpracować z nią dla wyższego dobra. Jest to wprawdzie mały organizm pastoralny, ale tylko w takim chrześcijanin może czuć się związany ze wspólnotą, a poprzez nią z parafią. Przynależność bowiem do małych wspólnot religijnych angażuje ludzi głębiej, niż anonimowa i formalna tylko przynależność do wielkiej parafii. Katolicy przynależący anonimowo do wielkiej parafii nie mają wrażliwości na zadania apostolskie i współodpowiedzialność za parafię. Natomiast małe wspólnoty pomagają skutecznie w formowaniu wiernych, świadomych i współodpowiedzialnych za parafię. s.212

Cechą wyróżniającą małe wspólnoty religijne jest niewielka liczba ich członków. Ta cecha sprawia, że członkowie małych wspólnot mogą pozostawać w bezpośrednich kontaktach wzajemnych. Konsekwencją takich kontaktów jest lepsze poznanie członków, uwarunkowań własnych oraz innych członków wspólnoty, odkrycie uzdolnień i talentów oraz możliwości wykorzystania ich w budowaniu wspólnoty parafialnej. s.212

Działalność duszpasterska parafii powinna zmierzać do ożywienia i zdynamizowania małych wspólnot już istniejących w parafii. s.213

Podstawą powstawania małych wspólnot jest przyjaźń i bliskie kontakty towarzyskie osób o zainteresowaniach religijnych. Małe wspólnoty mogą powstawać także ze względu na kontakty zawodowe. Ludzie uprawiający ten sam zawód, a będący dojrzałymi katolikami, mogą odczuwać potrzebę przedyskutowania w duchu wiary swoich problemów zawodowych lub zasięgnięcia porady w trudnych sytuacjach życiowych. Tacy ludzie mogą z zadowoleniem powitać powstanie wspólnoty, będącej dla nich miejscem dyskusji, wymiany doświadczeń oraz refleksji nad pracą w przyszłości. Mimo, iż sąsiedztwo dzisiaj, nie odgrywa takiej roli jak dawniej, to jednak w niektórych sytuacjach w oparciu o sąsiedztwo, mogą powstać małe wspólnoty w parafii. s.216

R. Kamiński: Parafia wspólnotą wspólnot. W: Kościół w służbie człowieka. Red. W. Turek, J. Mariański. Olsztyn [b.r.] s. 203-217